Bronsektazi
BRONSEKTAZI (BRONS GENISLEMESI)
Bronşların doğuştan ya
da sonradan dönüşsüz biçimde genişlemesidir. Kronik bronşit bu gelişmenin başlıca
sorumluları arasında yer alır.
Bronşektazi
yani bronş genişlemesi çeşitli biçimlerde ve
bronş ağacında değişen yaygınlıkta görülebilir. Doğumsal olduğu kadar bronşlara yerleşen
enfeksiyon etkenlerinden de kaynaklanabilen bir bozukluktur. Hastalık uzun süre belirti
vermez. Ama iltihaplanma ilerlediğinde ilk kez iltihaba bağlı belirtilerle fark
edilebilir.
NEDENLERİ
Bebekken ortaya çıkan bronş genişlemeleri doğumsaldır. Bronş duvarının esnekliğini ve
desteğini sağlayan etkenlerin yetersizliği sonucu bronşlar doğumdan başlayarak sürekli geniş
kalır. Aslında edinilmiş bronşektaziler de aynı yetersizlik sonucu gelişir.
Edinilmiş bronşektazilerde
birçok bozukluk birlikte rol oynar. Kronik bronş iltihapları sırasında gelişen
olaylar bronşun esnekliğini ve direncini bozarak sağlıklı yapısını kolayca değiştirebilir.
İnatçı bir öksürük ya da güçlü soluk verirken karşılaşılan bir
engel sonucunda bronş içindeki basıncın artması bronş duvarının çökmesini kolaylaştırır.
Bronş çevresindeki dokularda ya da bağdoku artışıyla birlikte gelişen süreçler
de bronş duvarını çevreye doğru çekerek bronşun genişlemesine neden olur.
Bronş
genişlemesi salgı birikimini kolaylaştırır. Bu da iltihap yapıcı mikropların barınmasına
son derece uygun bir ortam oluşturur. Böylece bronş genişlemesi iltihaplanmaya
ve bronş duvarında direncin azalmasına neden olur.
BELİRTİLERİ
Bronş genişlemesi uzun süre
klinik belirti vermeden sessizce ilerler. Hastalık başka nedenle çektirilen bir
akciğer filminde rastlantı sonucu saptanabilir. Ama genişleme yaygınsa ya da
özellikle iltihap varsa erken belirtiler görülür.
Bronş genişlemesinin yaygınlaşmasıyla akciğerin işlevsel
dokusunda eksilme olacağından solunum zorlaşır. Başlıca belirtiler öksürük ve balgamdır.
Bunlar hemen her zaman birlikte görülür. Öksürüğün kuru olmasına çok
seyrek rastlanır. Hasta daha çok sabahları uyanır uyanmaz öksürük nöbetine
yakalanır ve bunun sonucunda aşırı miktarlara oluşabilen balgam çıkarır. Çıkarılan
balgam gece boyunca genişlemiş bronşlarda biriken salgılardır. Öksürük nöbetiyle birlikte
balgam çıkarma vücudun konum değiştirdiği sırada da görülür. Hasta sonunda
bronş ağacını öksürerek temizlemek için en uygun olan duruş biçimini
öğrenir.
Yaygın ve büyük bronş genişlemelerinde oldukça fazlalaşan balgam bir cam
kaba alındığında üç bölüme ayrıldığı görülür: Üstte mukustan oluşan bir
katman arada seruma benzer bir sıvının bulunduğu orta katman bunların
alanda daha yoğun atık maddelerden oluşan irinli bir çökelti. Aynı
durum akciğer apsesinde çıkarılan balgamda da görülebilir. Bronş genişlemesinde balgam
kanlı olabilir. Ender durumlarda öksürükle kan gelebilir. Aynca balgamda oksijensiz
ortamda üreyen bakterilerin bulunması çok kötü bir kokunun yayılmasına yol
açar.
İltihap çok şiddetli ve genişlemiş bronşun boşaltılması bazı engeller nedeniyle
güç ise solunum yollarında salgılar birikmeye başlar. Bu durumda düzensiz
fazla yüksek olmayan ateş ve bazen de irinleşmeyle birlikte yüksek
ateş görülebilir iltihaplanmanın yüksek ateşle birlikte uzun sürmesi hastanın genel
durumunu beslenmesini ve kan değerlerini önemli ölçüde bozabilir.
Nefes darlığı genellikle
öne çıkmaz. Belirgin olması bronş genişlemesinin yaygınlığına ya da bu
durumla birlikte akciğer amfizeminin gelişmesine bağlıdır. Bazen akciğerlerde bronş genişlemesi
ortaya çıktığından sağlam bronşlar daralarak nefes darlığı yaratabilir.
Hastalığın ağır ve
uzun sürmesi durumunda aşırı beslenme bozukluğuna ve kansızlığa da bağlı
olarak hipertrofik pulmoner osteoartropati denen kemik hastalığının ortaya çıkabileceği unutulmamalıdır.
Bu hastalıkta parmak uçları uzayıp kalınlaşırken tırnaklar da düzleşip saat
camını andırır. Bunun nedeni bronşun genişlediği bölgelerde atar ve toplar
damarlar arasında ağızlaşmaların yol açtığı kısa devreler sonucunda gelişen dolaşım
bozukluğudur.
GİDİŞİ
Bronş genişlemeleri bronşlarda gelişen geriye dönüşsüz özellikte yapı bozukluklardır. Koşullar
aynı biçimde sürerse bu genişleme çok daha yaygınlaşır. Daha önce
de açıklandığı gibi belirtiler itihaplanmayla ortaya çıkar. Düzensiz aralıklarla görülen
bu belirtiler her keresinde biraz daha uzayıp sıklaşırken genel durum
giderek bozulur. İtihaplanmanın yayılması bronş ağacında enfeksiyonun ilerlemesine hastalığın her
atağa kalkışında daha geniş bir akciğer doku bölgesinin yıkımına yol
açar. Sonuçta solunum işlevleri giderek bozulur ve solunum yetmezliği gelişir.
TANI
Küçük
bir bölgeyle sınırlı kalan iltihaplanmamış bronş genişlemelerinin tanısı yalnız radyolojik
incelemeyle konabilir. Burada kullanılan başlıca radyolojik inceleme yöntemi bronkografîdir. Bronş
genişlemesine iltihaplanma eklenirse tanı kolaylaşır. Balgamın bol olması özellikleri ve
en kolay atıldığı duruş biçimleri ya da iltihabın akciğer filmlerinde
değişmeden hep aynı bölgede kalması tanıyı yönlendirir.
Ama kesin tanıya bronkografiyle
varılır. Bu yöntemde bronş ağacını röntgen ışınları altında görünür kılan
kontrast bir madde verilir. Bu kontrast maddeyle dolarak genişlemiş bronşlar
röntgende muz hevengi ya da tespih tanesine benzeyen tipik görüntüler
verir. Bronş genişlemesinin büyük dallara da yayılma durumunda tanıya varmak
için bronkoskopiden de yararlanılır.
BEKLENEN GİDİŞİ (PROGNOZ)
Bronş genişlemeleri daha önce de
belirtildiği gibi yapısal olarak geriye dönüşsüz bozukluklardır. Bu durumun belli
bir bölgeyle sınırlı kaldığı olgular cerrahi girişimle tedavi edilebilir. Cerrahi
girişim yapılamıyorsa hastalığın ilerleyici özelliği ve komşu dokuları da yıkıma
uğratabileceği dikkate alınarak düzenli ilaç tedavisi uygulanır îlaç tedavisinde amaç
hastalığın ilerlemesini durdurmak ve sağlıklı dokuları korumaktır. Bu tedavi biçimiyle
hastalık belirtilerinde uzun süreli gerilemeler sağlanabilir.
TEDAVİ
Bronş genişlemesi dar bir alanda
ya da akciğerin bir lobunda ise bu bölge cerrahi girişimle
alınabilir. Cerrahi girişim dışında salgıların boşaltılması ve enfeksiyon odaklarının antibiyotikle
kurutulması yoluna gidilir. Dolan bronşları boşaltmak için önce akciğer filminde
hangi bronşların genişlediği saptanır. Daha sonra hastaya bu bölgeyi en
rahat boşaltacak duruş biçimi verilir. Aynca balgam söktürücü ve balgam
yumuşatıcı ilaçlar da kullanılır. İçilerek kullanılanların yanı sıra aerosol biçiminde
püskürtülerek ya da bir sonda aracılığıyla doğrudan bronşlara gönderilen antibiyotikler
enfeksiyon odaklarına karşı yaygın biçimde kullanılmaktadır. Uzun süre kullanılması gereken
antibiyotiklerin gerekli balgam incelemesi yapılıp varılacak sonuçlara göre seçilmesi daha
doğrudur
Anasayfa > Genel > Bronşektazi Ile Ilgili Videolar Görüntüle