İsim Koymak
İsim Koymak
İsim Koymak
Sual: Çocuklara hangi
isimleri koymak gerekir?
CEVAP
Çocuklara koyduğumuz veya koyacağımız isimlerin anlamlarının
dinimize örf
ve âdetimize uygun olup olmadığını öğrenmek uygun değilse değiştirmek gerekir.
Haklı sebeplerle adını veya soyadını değiştirmek istiyenler de çıkabilir. Böylece
isimlerin anlamlarını bilmek faydalı olur. Bunu düşünerek (Adınızın anlamı) ismi
ile küçük bir kitapçık hazırladım. Kitapçığa Esmâ-i hüsnâyı Resulullah efendimizin
yüzden fazla ismini de aldım. 1500 kadar ismin anlamını da
yazdım. Böylece okuyucular veya tanıdıklar sorunca kitaba bakıp kolayca cevap
verme imkanımız oldu.
Bu konuda yazılmış piyasada birkaç kitap vardır. Kimisi
çok geniş. Ne kadar arapça veya farsça kelime varsa isim
olarak kitaba yazmışlar. Kimi de çok basit yazıp kelimenin gerekli
bütün anlamlarını yazmamış. Hepsinin ortak yönü mastar halindeki isimleri mastar
olarak tarif etmişler. Bir şey isim hâlini alınca artık o
mastarlıktan çıkar. Mesela Türkçede yanlış olarak meşhur kelimesi yerine (Falanca
şöhret oldu) diyorlar. Bir çocuğa Şöhret ismi verilmişse bunun anlamı
(meşhur olmak) denmez. Burada Şöhret kelimesini meşhur ünlü olarak bildirmek
gerekir. Çünkü maksat budur.
Kelime isim olunca
İslâm cihad kelimeleri de böyledir.
Bu kelimeler isim olarak konmuşsa artık İslâm’a müslüman olmak denmez.
Müslüman olan diye tarif edilir. Cihad kelimesine de savaş savaş
etmek denmez. Allah için savaşan denir. Cihad kelimesinin biraz daha
kuvvetlisi Câhid’dir. Bunun da daha kuvvetlisi Mücâhid’dir. İsim olarak konunca
artık Cihad da Câhid de Mücâhid de biri diğerinden daha
kuvvetli olmak üzere cihad eden anlamına gelir.
Bunun gibi Hicabî utanmakla
ilgili demektir. Ama bu isim olarak kullanılınca mahcup utangaç hayalı
edepli terbiyeli perdeli namuslu gibi anlamlara gelir.
Hulkî Ruhî Sulhî kelimeleri
de böyledir. Piyasadaki kitaplarda bu husus kiminde hiç dikkate alınmamış
kimi de çok az yer vermiştir.
Şimdi kitaba yazılan “giriş” bölümünü
aynen aşağıya alıyorum:**Çocuklara güzel isim koymalıdır! Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:
(Çocuğa
güzel isim vermek dinini öğretmek ve vakti gelince evlendirmek evladın
babası üzerindeki haklarındandır.) [Ebu Nuaym]
(Kıyamette babanızın ismi ile beraber [Mesela
Ali oğlu Emin veya Ali kızı Emine diye] çağrılacaksınız. O
hâlde isminiz güzel olsun!) [Ebu Dâvud]
Güzel isimler çoktur. Mesela Peygamber
isimleri Resulullah efendimizin 400 kadar olan mübarek isimleri Allahü teâlânın
Esmâ-i hüsnâsından olup da isim olarak koyması caiz olan Ali
Aziz Macid Mucib Rafi Reşid isimleri Eshab-ı kiramın âlimlerin ve
evliyanın isimleri konabilir.
Bir ismin güzel olması için mutlaka Kur’an-ı kerimde
bulunması gerekmez. Yüz binden fazla Eshab-ı kiramdan Hz. Zeyd hariç
hiçbirinin ismi Kur’an-ı kerimde yoktur. Güzel isimler çoktur. Değişik isim
olsun diye yahut en güzel isim olsun diye Kur’an-ı kerimde
geçen her kelimeyi sırf Kur’an-ı kerimde geçtiği için çocuğa isim
olarak koymak çok yanlış olur. Çünkü Kur’an-ı kerimde güzel isimlerin
yanında kâfirlerin isimleri de vardır. En başta şeytan var İblis
var Hannas vardır. Kâfirlerden Karun Haman vardır. Peygamber efendimizin düşmanı
Ebu Leheb’in ismi vardır. Bunları koymak doğru değildir.
Kur’an-ı kerimde geçiyor
diye yıldırım şimşek gelmek gitmek gibi kelimelerin arabisini isim olarak
koyanlar oluyor. Bu kelimelerden en meşhurlarından biri Esradır. Esra gece
yürümek manasına gelir. Ünzile indirildi indirilmiş demektir. Böyle isimleri koymak
caiz ise de enbiyanın ulemanın evliyanın ismini tercih etmek elbette
iyi olur.
İsim sahiplerine şefaat
Her peygamber kendi isminden olanlar her âlim
ve evliya da kendi isminden olanlara şefaat edecektir. Güzel ismin
bu yönden de önemi vardır.
Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:
(Allah indinde en
güzel olan isimler Abdullah Abdurrahmandır.) [Müslim]
(Üç oğlu olup da birine
adımı vermiyen cahillik etmiş olur.) [Taberânî]
(Allahü teâlâ buyurur ki: İsmi
Ahmed Muhammed Mahmud gibi Habibimin isminden olan mümine azap etmekten
haya ederim.) [R. Nasihin]
(Bir evde bir iki veya üç Muhammed
olmasının zararı olmaz.) [İbni Sâd]
(Oğlunun adını Muhammed koyan çocuğu ile
cennetlik olur.) [A. Rufai]
(Muhammed isimli çocuğa her yerde ikram edin
onu aşağılamayın.) [Hatîb]
(Muhammed isimli kimseyi hakîr görmeyin onu mahrum etmeyin!
Onun bulunduğu bir evde bir yerde bereket vardır.) [Deylemî]
İbni Abbas
hazretleri (Kıyamette “adı Muhammed olan müminler gelsin” denilir hepsi cennete
götürülür) buyurmaktadır.
Ecdadımız saygıda kusur olmasın diye Muhammed ismini “Mehmed” şeklinde
kullanmıştır.
Peygamber efendimizin aşağıda bildirdiğimiz mübarek isimlerinden birini de koymak çok
iyi olur. Eshab-ı kiramın isimleri de çok kıymetlidir. Ecdadımızın koyduğu
isimler de önemlidir.
Hz. Talha on çocuğunun her birine bir peygamber
ismi koymuştu. Hz. Zübeyr’in de on çocuğu vardı. O da
hepsine şehit ismi vermişti. Hz. Talha Hz. Zübeyr’e “Neden çocuklarına
peygamber ismi değil de şehit ismi verdin” dedi. O da
“Çocuklarım peygamber olamıyacağına göre şehit olmalarını arzu ettiğim için” dedi.
İsmi
kötü olan değiştirmelidir! Hadis-i şerifte (Kötü ismi olan bunu güzel
isme çevirsin) buyuruldu. (Berîka)
Kötü isimler
Memiş Senem Sanem Efrayim Ökkeş isimleri
caiz değildir. Ahmede hamo Mehmede memo demek caiz olmadığına göre
Abdullah Öcalana Apo İbrahim Tatlısese İbo demek caiz mi diye
düşünülebilir. Caizdir; çünkü meşhur ismi söylemek adını değiştirmek olmaz.
Kezban Farisi
Kedbanudan gelmiştir. Ev kadını veya vekilharç kadın demektir. Vekilharç ise
bir sarayın alış veriş işlerini yapan kimse demektir. Her ne
kadar Arabide yalancı manasına gelirse de Farsçadan geldiği için değiştirilmesi
gerekmez.
Kâfir ismi koymaktan da kaçınmalıdır! İmam-ı Rabbanî hazretleri buyuruyor ki:
(Bir
müslümanın bir kâfir ismini almaktan korkunç arslanlardan kaçmaktan daha çok
kaçması gerekir. Bu isimler ve onların sahipleri Allahü teâlânın düşmanlarıdır.
Hadis-i şerifte (Kötü zan altında kalınacak yerlerden kaçınız) buyuruldu. Dinsizlik
alameti olan ve bu zannı uyandıran isimleri koymaktan kaçınmak gerekir.)
[Müjdeci Mektuplar]
Övücü isimler koymak
İbni Abidin hazretleri buyurdu ki: (Çocuğa Ali
Aziz gibi isimleri koymak caiz ise de bu isimleri söylerken
hürmet etmek gerekir.) [R. Muhtar]
Reşid Emin gibi övücü isimler koymak
caiz ise de koymamak iyi olur. Çünkü böyle isimleri söyliyerek
sahibine hakaret etmek isme de hakaret olur. [Şir’a]
Kıyamette günahları sevaplarından
daha çok olan bir kimse Cehenneme götürülürken Allahü teâlâ Cebrail
aleyhisselama buyurur ki:
- Ya Cebrail buna sor hayatında hiçbir âlimin
sohbetinde bulundu mu?
Hz. Cebrail o kimseye sorar. O da (
Ne yazık ki hiçbir âlimle bir arada bulunmadım) der. Allahü
teâlâ tekrar buyurur:
- Ya Cebrail buna sor ki hiçbir âlimi
ilminden dolayı sevdi mi?
Cebrail aleyhisselam ona sorar. O da (Hayır
sevdiğim bir âlim yoktu) der. Hak teâlâ buyurur:
- Ya Cebrail
tesadüfen de olsa bu bir âlimle yemek yemiş mi?
Cebrail aleyhisselam
sorar. O da (Hayır hiçbir âlimle bir sofrada bulunmadım) der.
Hak teâlâ buyurur ki:
- Ya Cebrail bu kulun ismi bir
âlimin ismine benziyor mu bunu da sor!
Cebrail aleyhisselam sorar. O
da (İsmim hiçbir âlimin ismine benzemez) der. Hak teâlâ buyurur
ki:
- Bunu cennete götürün. O âlimi seven birini severdi.) [El-Envâr]
Görüldüğü
gibi ismi bir âlimin ismine benzemek hattâ âlimi seveni sevmek
bile insanın kurtuluşuna sebep olmaktadır. Elbette herşeyden önce mümin olmak
şartı vardır. Mümin olmadıktan sonra güzel ismin ve ibâdetin kıymeti
olmaz.
Çocuğa doğunca veya doğumu müteakip yedinci günü adı konur.
Doğduktan sonra
hemen ölen çocuğa da ad konur. Yıkanır cenaze namazı kılınır.
Ölü doğan çocuklara isim vermek gerekmez. Fakat isim vererek defnetmek
iyi olur.
İsmi koyacak kimse
Çocuğun ismini ilim ehli salih bir zata
koydurmalıdır! Eshab-ı kiram çocuklarına isimlerini Peygamber efendimize verdirmeyi tercih etmişlerdir.
Çocuğa ad koyarken çocuğun babası dedesi veya en yaşlı ilmi
en çok olan çocuğu kucağına alır abdestli olarak kıbleye döner
ve ayakta sağ kulağına ezan sol kulağına ikamet okur. İsmi
üç kere tekrar etmek iyi olur. Bu arada çocuğun ağzına
bir tatlı sürmek iyi olur.
Peygamber efendimiz Hz. Hasan doğunca kulağına
ezan okumuştur. Ezan okuyacak kimse çocuğu yastık gibi yumuşak bir
şey üstüne koyarak kucağına alır. Çocuğu birisi kucağına alıp ezanı
bir başkası da okuyabilir. Bir hadis-i şerifte de buyuruldu ki:
(Yeni
doğan çocuğun sağ kulağına ezan sol kulağına da ikamet okunursa
“Ümmü sıbyan” hastalığından korunmuş olur.) [Beyhekî]
Çocuğa isim koyduktan sonra hayır
duâda bulunmalıdır! Peygamber efendimiz (Ya Rabbi bu çocuğu hayırlı ve
salihlerden eyle ve onu güzel bir şekilde yetişmesini sağla) diye
duâ etmiştir.
Ebu Musel Eş’arî hazretleri (Çocuğumu doğduğu gün Resulullaha götürdüm
adını İbrahim verdi) dedi.
Amr bin Şuayb’ın dedesi ise (Resulullah yeni
doğan çocuğa yedinci günü isim verilmesini ve akika kesilmesini emretti)
dedi. [Tirmizi]
Buharî’de “Eğer akika kesilmiyecekse çocuk doğduğu vakit isim konur
ve ağzına tatlı bulaştırılır” deniyor.
Anasayfa > Genel > Hz.cebrail Isimleri