Hayvanlar niçin kış uykusuna yatarlar?
Kış mevsimi
yaklaştıkça
hava soğur günler kısalır yapraklar renk değiştirir ve yere
düşerler kar toprağın üzerini kaplar. İnsanlar sıcak alışveriş merkezlerinde ihtiyaçlarını
alıp sıcak arabalarında sıcak evlerine gelirler. Üzerlerine kazaklar hırkalar giyerler.
İyi de tabiatta doğal ortamda yaşayan hayvanlar kışı nasıl geçirir
hiç düşündünüz mü?
Bir kısmı daha ılıman yerlere göçerler. Bu konuda
kuşlar ve balıklar avantajlıdır. Bazıları kendilerini kışa adapte ederler daha
kalın yeni tüyler çıkarırlar. Hatta bazı tavşan türlerinde karda saklanabilmek
için tüyler beyazlaşır. Bazıları yiyeceklerini önceden depoladıkları bir sığınak bulurlar.
Bazıları da toprakta derin tüneller açarlar ama bazıları için de
kış mevsimini uyuyarak geçirmekten başka çare yoktur.
Genellikle ayıların kış uykusuna
yattıkları bilinir ama bu doğru değildir. Gerçi ayılar kışın mağaralarda
uzun uzun uyurlar ama bu kış uykusu değildir. Daha doğrusu
kış uykusu bir çeşit uyku değildir. Normal canlılarda uyanıkken ve
uyku halindeyken vücut ısısında ve 
:-):-):-)bolizmanın çalışmasında ciddi bir fark
yoktur. Oysa kış uykusu hayvanların hayat ile ölümü ayıran çizgiye
kadar gelmeleri şeklinde tanımlanabilir.
Bazı hayvanların kış uykusuna yatmalarının iki sebebi
vardır: Havanın çok soğuması ve yiyecek bulma güçlüğü. Soğuk havada
yaşayabilmek için hayvanların daha çok enerjiye ihtiyaç duymalarına rağmen karlı
kış günlerinde yiyecek bulma imkanı azalır. Kış uykusu bu zor
mevsimde hayvanın enerji ihtiyacını azaltır enerji tasarrufu sağlar.
Kış uykusu bildiğimiz
şekilde uyumak değildir. Buna bilim dilinde ‘hibernasyon’ diyorlar. Vücut ısısının
ortam sıcaklığına düştüğü bu durumu birçok balık türünde kurbağalarda sürüngenlerde
kuşlarda ve memelilerde görebiliyoruz. Hakiki anlamda kış uykusuna yatan bir
hayvanı (hibernatör) gördüğünüzde ölmüş olduğunu sanabilirsiniz.
Vücut ısıları sıfır dereceye kadar
düşebilir. Bir dakika içinde sadece birkaç kez nefes alırlar kalp
atış hızı o kadar düşüktür ki hissedilmez bile. Havalar ısındığında
ise vücudun normal düzene geçmesi sadece birkaç saat alır. Kış
uykusuna yatan hayvanlar uyku süresince kendi vücutlarındaki yağı tükettikleri gibi
ara ara uyanarak bulundukları yere yazdan stok ettikleri yiyeceği yiyenler
de vardır.
Kış uykusu sırasında hayvanlar vücut ağırlıklarının yüzde kırkına yakınım
kaybederler. Bu kaybın yüzde 90′ma periyodik olarak uyanmalardaki ısı üretimi
ve enerji kaybı sebep olurken geri kalan yüzde 10 kayıp
ise uyku sırasında olur. Kış uykusu kış boyunca sürmez. Hayvanlar
havaların soğumaya başlaması ile birkaç günlük bir uyku periyoduna girerler.
Kış mevsiminin şartlan ağırlaştıkça bu periyotlar uzar.
Anasayfa > Genel > Kış Uykusuna Hayvanlarneden Yatarlar