Osmanlı – İran savaşlarının nedenleri nelerdir?
1.osmanlı-iran savaşlarının sebepleri
nelerdir?
2.amasya antlaşmasının önemi nedir?
Osmanlı-İran Savaşları 16. yüzyıl – 19.
yüzyıl arasında Osmanlı Devleti ile İran arasında savaşılmış savaşlardır.
# 1514
Çaldıran Savaşı
# 1534-1555 Osmanlı-İran Savaşı ”( Amasya Antlaşması)”
# 1578-1590 Osmanlı-İran
Savaşı ”( Ferhat Paşa Antlaşması)”
# 1603-1611 Osmanlı-İran Savaşı ”( Nasuh
Paşa Antlaşması)”
# 1617-1618 Osmanlı-İran Savaşı ”( Serav Antlaşması)”
# 1622-1639 Osmanlı-İran
Savaşı ”( Kasr-ı Şirin Antlaşması)”
# 1723-1746 Osmanlı-İran Savaşı ”( Kerden
Antlaşması)”
Amasya Antlaşması, Kanuni Sultan Süleyman’ın çıktığı 3. İran Seferi
sonunda Osmanlı Devletiİran arasında imzalanan antlaşmadır. ile
1555′te imzalanan bu ilk
Osmanlı – İran Antlaşması ile Doğu Anadolu, Bağdat Tebriz ve
Azerbaycan Osmanlı topraklarına katıldı.
Ferhat Paşa Paşa Antlaşması 1590
tarihinde Osmanlı Devletiyle Safevilerin yönettiği İran arasında imzalanmış bir
antlaşmadır.
Kafkasları tamamen ellerine geçirmek isteyen Osmanlılar 1583- 1590 yılları
arasında devamlı olarak Safevilerin üzerine seferler düzenlediler. 11 Mayıs 1583′te
Meşaleler Savaşı (Gece zamanı yakılan ateşlerle savaşa devam edildiği için
bu savaşa bu isim verilmiştir.) denilen savaşla başlayan bu seferler
1590’da imzalanan Ferhat Paşa Antlaşması ile sona erdi.
Bu antlaşmanın
bazı şartları şunlardır:
# Tebriz, Karabağ, Gürcistan, Dağıstan ve Şirvan
Osmanlılara bırakıldı.
Bu antlaşma ile Osmanlılar doğudaki en geniş sınırlarına
ulaşmışlardır.
Nasuh Paşa Antlaşması 20 Kasım 1612 tarihinde Osmanlı Devletiyle
Safevi hanedanın yönettiği İran arasında imzalanmış bir antlaşmadır.
Antlaşmanın bazı
şartları şunlardır:
# Safevîler her yıl Osmanlı Padişahı’na iki yüz
yük ipek haraç vereceklerdir. # Kanunî Sultan Süleyman zamanında Osmanlı
Devleti ile Safevî Devleti arasında Amasya Barış Antlaşması (1555) ile
belirlenen sınırlar geçerli olacaktır. # Osmanlı egemenliği altındaki yerler Osmanlılar’da
kalacaktır. # Şehrizor eyaletini istila eden Hilev Han’a ve Seyyid
Mübarek’e Safeviler tarafından yardım edilmeyecek # Şemhal ve Dağıstan üzerinde
Osmanlı egemenliği devam edecek. # Osmanlıların, Ruslara karşı yapacakları her
hangi bir seferde Safeviler, Osmanlılara yardım edecekler, engel olmayacaklardır. #
İranlı Hacılar, Bağdat ve Basra yoluyla değil Halep- Şam üzerinden
hacca gidip geleceklerdir. # Kanuni Sultan Süleyman zamanında belirlenen sınırlar
çerçevesinde, Osmanlı-Safevi sınırlarını belirlemek için Osmanlı tarafını Bağdat Beylerbeyi Mahmut
Paşa ve Van Beylerbeyi Mehmet Paşa temsil edecekler.
Nasuh Paşa
Antlaşması 3 yıl kadar yürürlükte kaldıktan sonra Osmanlılarla Safevilerin arası
tekrar bozuldu. Şah I. Abbas antlaşma gereği olarak gönderilmesi gereken
2 yüz yük ipeği göndermekte direndi. Yapılan savaşlar ve sürtüşmeler
sonucu ancak 1618 yılındaki Serav Antlaşmasıyla barış tekrar sağlandı.
Serav Antlaşması 26 Eylül 1618 tarihinde Osmanlı Devletiyle Safevi
hanedanın yönettiği İran arasında imzalanmış bir antlaşmadır.
Antlaşmanın bazı şartları
şunlardır:
# Kanuni Sultan Süleyman devrinde Amasya Antlaşması ile belirlenen
sınırlar esas alınacaktır. # Kars ve Ahıska kaleleri Osmanlılar’da kalacaktır.
# Osmanlı hâkimiyetinde bulunan Dağıstan beylerine saldırılmayacak. # Esirler karşılıklı
olarak serbest bırakılacak. # Safevi Şahı, Osmanlı Padişahı’na her yıl
haraç olarak 100 yük ipek, kumaş vs. kıymetli eşya gönderecektir.
Serav Barış Antlaşması’nın 1612 yılında varılan Nasuh Paşa Barışı’ndan tek
farkı 200 ipek haracının 100 yüke indirilmiş olmasıdır.
İlgili bilgi başlıkları
K ASR-I ŞİRİN ANTLAŞMASI, Bugünkü İran sınırımızın çizildiği, Osmanlı Devleti
ile İran arasında imzalanan antlaşmadır.
Osmanlı-İran Savaşları, İran Şahı I.
Abbas’ın ölmesi ve IV. Murad’ın tahta çıkarak yönetimi ele almasıyla
Osmanlı Devleti’nin lehine gelişmiştir. Sultan IV. Murad 1635′de Revan (Erivan)
ve Bağdat’ı geri aldı. İran’ın barış istemesi üzerine Hulvanrud Irmağı’nın
kıyısında bulunan Kasr-ı Şirin’de bir antlaşma imzalandı.
Antlaşma gereğince;
-
Bağdat, Bedre, Hassan, Hanıkin, Mendeli, Derne, Dertenk ile Sermenel’e kadar
olan alanlar Osmanlılara’a bırakılacaktı.
- Derbe, Azerbaycan ve Revan İran
sınırları içinde kaldı.
İran’ın kuzey sınırı, Kars, Ahıska ve Van
Osmanlı topraklarında kalacak biçimde belirlendi. Sınırın her iki taafında kalan
kalelerin ve istihkamların yıkılması öngörüldü. Antlaşmanın sonuna eklenen bir madde
ile İran’da, ilk üç halife (Hz. Ebubekir, Hz. Ömer ve
Hz. Osman) ile Hz. Muhammed’in eşi Hz. Ayşe’ye hutbelerde "seb
ve lanet" edilmemesi koşulu kondu. Bu antlaşma 1722 yılına kadar
yürülükte kaldı ve 1723′te başlayan savaş sonrasında 1747′de yeniden yürülüğe
konuldu.
Kerden Antlaşması 1746 tarihinde Osmanlı Devleti ile Safevilerin yönettiği
İran arasında imzalanmış bir antlaşmadır.
Bu antlaşma II. Kasr-ı Şirin
Antlaşması olarak da bilinir. Çünkü bu antlaşmayla Kasr-ı Şirin Antlaşması
sınırlarına geri dönülmüştür. Kerden Antlaşması Osmanlı- İran savaşlarına son verdi
ve barış dönemini başlattı.
Anasayfa > Genel > Osmanlı Iran Savaşları