Osmanli fethinden цnce kьзьk bir sehir olan ve
gьnьmьzde "Kaleiзi" denilen sinirla зevrili bцlgeden ibaret olan Edirne, Balkanlara
geзip orada tutunmak ve hakimiyet kurmak iзin stratejik цnemi haiz
olan bir sehirdi. Bizans Imparatorlugu’na bagli idi.
Sьleyman Pasa’dan sonra
Rumeli’nin ikinci fatihi diyebilecegimiz Sultan I. Murad, bu sehrin askerо
цnemini anlamisti. Bunun iзin de Edirne’yi feth etmeyi kendisine hedef
olarak seзmisti. Ankara’nin yeniden alinmasindan sonra artik sira Edirne’ye geliyordu.
Kaynaklardan bьyьk bir kisminin, Sultan Murad’in, babasini mьteakip Osmanli tahtina
geзmesinden sonra feth edildigini bildirdigi Edirne’nin zapti, Osmanlilarin Avrupa’ya kesin
bir sekilde yerlesmeye зalistiklarinin isareti idi.
Sultan Murad, Ankara’dan dцndьkten
sonra Trakya’ya geзip faaliyetlere baslar. Gerзi Osmanlilar, Imparator Kantakuzenos’a defalarca
yardima geldikleri zaman, gerek Edirne’nin, gerekse bьtьn bir bцlgenin ehemmiyetini
anladiklari gibi ulasim ve stratejisini de anlamislardi. Bundan dolayi Edirne’nin
gerisini emniyet altinda bulundurmak ve Istanbul tarafindan gelebilecek bir Bizans
taarruzuna mani olmak iзin Tzurulon denilen ve daha цnce alinip
sonradan elden зikmis bulunan Зorlu’nun alinmasi gerekiyordu. Buraya hьcum eden
Osmanli birlikleri, kisa zamanda burayi tekrar alip surlarini yiktilar. Buradan
piskoposluk merkezi olan ve Arkadiopolis denilen Lьleburgaz’a geзtiler. Burayi da
kisa bir zamanda ele geзiren Osmanlilar, buranin surlarini da yiktilar.
Lьleburgaz’in zaptindan hemen sonra Anadolu’dan gцзmenler nakl edilerek buraya yerlestirildi.
Bu, Bьyьk Selзuklularin Anadolu’daki yerlesme siyasetlerinin bir benzeri idi. Bцylece
Osmanlilar’in Trakya’yi da Islвmlastirmaya yцnelik gerзek maksatlari ortaya зikmis oluyordu.
Bizans tarihinden bahs eden Dukas, Sultan Murad’in Trakya’daki faaliyetlerinden bahs
ederken sцyle der:
"Ayni sene zarfinda, Tьrk basbugu Orhan dahi
vefat ederek, beyligini oglu Murad’a terk eyledi. Murad Bey, Trakya
sehirlerinden birзoklarini hьkmь altina aldiktan sonra, Edirne’yi muhasara etti. Selanik’ten
baska bьtьn Tesalya kitasini zapt etti. Bu suretle Murad, Bizanslilara
ait tekmil yerleri ele geзirdikten sonra Trivalya (Tuna nehri ile
Bati Trakya arasinda kalan bцlge)’ya geldi.
Gцrьldьgь gibi Sultan Murad,
Edirne yolu ьzerinde bulunan ve daha цnce dьsman eline geзmis
olan Зorlu ile Lьleburgazi aldiktan sonra Edirne ьzerine yьrьyьp orayi
feth etti. Bu arada Bizans’in daha цnce geri almis oldugu
Malkara, Kesan ve Ipsala, Gazi Evrenos Bey tarafindan tekrar zapt
edilip Osmanli idaresine katildi. Haci Ilbeyi ise Enez Kцrfezi ьzerinde
ve Meriз’in batisinda bulunan Dedeagaci (Megri-Makri) kasaba ve limanini aldi.
Buradan da Kuzeye dogru Meriз’i takib etmek suretiyle Didimatihon denilen
Dimetoka’yi zapt etmisti.
Evrenos ve Haci Ilbeyi, yukarida belirtilen yerleri
elde ettikleri sirada bьtьn komutanlarin davetiyle Lьleburgaz mevkiinde toplanan bir
harp meclisinde, verilen karar ьzerine beylerbeyi Lala Sahin Pasa bьyьk
bir kuvvetle Edirne ьzerine sevk edildi. Bulgarlarin, Rumlara yardim etmeleri
ihtimaline karsi sag koldan Karadeniz sahiline dogru ilerleyen bir kisim
kuvvetler, Kirklareli’ni isgal; Serez ve Drama taraflarinda bulunan Sirplarin da
mьdahale edebilecekleri dьsьnьlerek sol kola memur edilmis olan Evrenos kuvvetleri
de Dimetoka’nin batisina dogru sevkedilerek savunma tertibati alindi. Nihayet Babaeski
ile Pinarhisar arasinda Sazlidere mevkiine kadar gelmis olan Rum ve
Bulgar kuvvetleri ile yapilan kesin bir meydan muharebesi sonunda dьsman
bozuldu. Bunun sonucunda da Edirne zapt edildi (764 H. /
1363 M.). Edirne’de bulunan Rum komutan ise Meriз nehrinin kabarmasindan
istifade ile bir gece, maiyetinin bir kismi ile bir kayiga
atlayip Enez’e kadar inerek oradan da Sirp ьlkesine kaзmaya muvaffak
oldu.
Sultan Murad, Edirne vaziyetini yoluna koyduktan sonra Beylerbeyi Lala
Sahin Paзa’yi burada birakarak kendisi Dimetoka’ya gitti. Bir mьddet iзin
orasini kendisine karargah yapti. Orada bir cami ile kendisine bir
saray yaptirdi.
Sultan Murad, bununla yetinmeyerek faaliyetlerine devam etti. O,
Lala Sahin’i kuzeyde Filibe ve Zagra taraflarina sevk ettigi gibi
Evrenos Beyi de Bati Trakya’nin fethine (Gьmьlcine) memur etti. Lala
Sahin Pasa pirinз ziraatiyle meshur olan Filibe (Plovdiv)’i muhasara etti.
Bu kusatmaya dayanamayacagini anlayan kale muhafizi teslim olarak ailesiyle birlikte
Sirbistan’a gitti. Evrenos Bey de Gьmьlcine ile o havalide bazi
yerleri aldi. Edirne’den sonra Filibe’nin de alinmasiyla Bizans, Bulgar ve
Makedonya’daki Sirplarin birbirleri ile olan irtibatlari kesilmis oluyordu. Bцylece Bizans,
tamamiyla Osmanlilarca зevrilmis bulunuyordu.
Dogu Trakya’da yayilmakta olan Mьslьman Tьrklerin
bu yayilmasini цnlemek iзin 1361 Temmuzunda Imparator Besinci Ioannis ile
Venedikliler arasinda bir antlasma yapilmissa da bir fayda temin edilemedi.
Зьnkь Osmanlilar, mьtemadiyen Anadolu’dan gцзmen naklederek sahilleri de siki sikiya
ellerinde tuttuklarindan ayrica yerli halka karsi зok merhametli ve вdilane
bir idare tarzi uyguladiklarindan iзerde de herhangi bir isyan hareketine
rastlanmiyordu. Bundan dolayi Bizans ile Venedikliler arasindaki ittifaktan bir netice
elde edilemedi. Bunun ьzerine imparator 1364′te Osmanli Devleti ile anlasarak
mevcud vaziyeti kabule mecbur olmustu. Bцylece Bizanslilar aзisindan Osmanlilarin eline
geзmis bulunan yerlerin tekrar alinmasi ьmidi de ortadan kalkmisti. Зьnkь
Imparator, Osmanlilarin aldiklari yerleri ne kendisinin ne de Sirplarin geri
almak iзin bir tesebbьste bulunmayacaklarini garanti ediyordu.
Edirne ve Dogu
Trakya’nin fethi, Osmanlilarin Avrupa’da kesin olarak yerlestiklerini gцsteren bir hadisedir.
Bu, Anadolu Mьslьman Tьrk tarihi iзin oldugu kadar Balkanlar ve
buna bagli olarak Avrupa iзin de bir dцnьm noktasi olmustur.
Zira Osmanlilar sayesinde Avrupa, dinо mьsamaha, insana saygi ve hukuka
riayet gibi kavramlarla karsilasti ki, bunlari daha цnce pek bildigi
ve uyguladigi sцylenemez. Osmanli fьtuhatinin manevо sebep ve faktцrlerinden bahsedilirken
bu konuya daha detayli bir sekilde temas edilecegini belirtmek gerekir.
Babasindan devr aldigi kьзьk beyligi iki misli bьyьterek teskilatli bir
devlet haline getiren Orhan Bey, 1362 yilinda vefat etti. Onun
vefati esnasinda devletin sinirlari 95.000 km2′ye Çikmisti.
Anasayfa > Genel > Sazlıdere Sonunda Edirne Filibe